Sau khi Báo Nhân Dân đăng bài "Về bản quyền âm nhạc: Bao giờ mới có hồi kết"? Trong số báo ngày 2-3-2012, một số nhạc sĩ đã có những ý kiến đóng góp với mong muốn vấn đề này sẽ được xử lý thỏa đáng nhằm bảo vệ quyền lợi của các tác giả âm nhạc.
Ðề cập trách nhiệm phối hợp của các cơ quan quản lý Nhà nước, địa phương, các trung tâm bảo vệ bản quyền và ý thức người dân trong bảo vệ bản quyền tác giả âm nhạc, nhà thơ - nhạc sĩ NGUYỄN THỤY KHA cho biết: Vấn đề bản quyền tác giả đã được thế giới thực hiện từ lâu. Ở nước ta, do nhiều năm chiến tranh, vấn đề này tạm chưa được bàn đến. Lúc này, bản quyền tác giả chỉ gói gọn trong nhuận bút, thù lao cho một lần khi tác phẩm được các cơ quan sử dụng thẩm định. Mãi sau khi đất nước bước vào công cuộc đổi mới chừng 15 năm, khi mà các tác phẩm được công diễn nhiều lần trong các chương trình có tài trợ lớn, làm cho một lứa ca sĩ giàu có lên bởi giá cát-sê hát lên tới mấy chục triệu đồng một bài. Ðiều đó đã gây nhiều bức xúc cho giới tác giả. Việc Trung tâm bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) ra đời khoảng mười năm nay đã đem tới cho toàn dân một ý thức về bản quyền tác giả thật rõ rệt. Nhờ vậy mà trung tâm đã thu được tiền bản quyền tác giả ở cả những quán hát ka-ra-ô-kê. Cũng nhờ ý thức rõ rệt về bản quyền, nhiều địa phương đã thực hiện điều này thật nghiêm cẩn. Năm 2008, trong một festival của tỉnh Bình Ðịnh, ca khúc "Quy Nhơn, thành phố thơ ca" của tôi vừa được trình diễn trên sân khấu, vừa được làm đĩa CD. Ngay sau khi festival kết thúc, tôi đã được nhận tiền bản quyền tác phẩm được trình diễn từ chính tay tổng đạo diễn. Sau đó, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch lại trả cho tôi tiền bản quyền tác phẩm được làm đĩa CD (số tiền là năm triệu đồng). Tuy nhiên, để làm được thế, đầu tiên phải là cái tâm của những người có trách nhiệm của địa phương sử dụng tác phẩm, sau đó là ý thức thực hiện Luật Sở hữu trí tuệ. Bản quyền tác giả được bảo vệ cả ở tinh thần nhân trị và pháp trị của người dân thông qua sự kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan nhà nước thực thi chuyện cấp phép biểu diễn. Rất mong các cơ quan và các trung tâm bảo vệ bản quyền phối hợp với nhau ngày càng ăn ý để cho các tác giả - người sinh ra tác phẩm đỡ bị thiệt thòi, đỡ bị tủi thân về ứng xử của xã hội đối với mình.
Trao đổi về việc này, Thiếu tướng, nhạc sĩ AN THUYÊN nói một cách cụ thể hơn: Phải thấy rằng, việc vi phạm bản quyền tác giả âm nhạc của các tổ chức là có thật và khó chấp nhận. Vì thế, yêu cầu các đơn vị tổ chức sự kiện phải thực hiện nghiêm túc. Ðồng thời, Cục Nghệ thuật biểu diễn cũng nên nhìn nhận lại và có trách nhiệm phối hợp để thực thi những việc đã được pháp luật bảo vệ. Về phía các nhạc sĩ đối với VCPMC cũng nên thẳng thắn, nếu không đồng tình hay có những thắc mắc thì có thể tranh luận hoặc thực hiện đấu tranh để làm rõ đúng sai. Nếu không chấp nhận được nữa thì các nhạc sĩ có thể hủy hợp đồng, hoặc nếu phát hiện những hành vi sai pháp luật có thể tố cáo, không nên mất bình tĩnh để rồi phát ngôn một cách cảm tính. Có lẽ sự đôi co trong thời gian qua chỉ nên coi là việc không thống nhất, không nên biến nó thành nguyên nhân để đi sâu hơn vào nhiều vấn đề khác. Ðôi bên phải hạ nhiệt để ngồi lại cùng nhau. Trong trường hợp những khúc mắc không được giải quyết thì nên trình lên cấp lãnh đạo cao hơn để xử lý xem xét.
Theo quan điểm của nhạc sĩ NGUYỄN TRỌNG TẠO: Luật Bản quyền ra đời đã quy định đúng đắn, chính xác về bản quyền của các tác giả, nhưng các thông tư, nghị định hướng dẫn thi hành vẫn chưa cụ thể, dẫn đến việc vi phạm bản quyền tác giả vẫn còn rất phổ biến, nhất là bản quyền tác giả âm nhạc. Việc đóng dấu đỏ cấp phép cho các chương trình biểu diễn nghệ thuật khi chưa có sự thỏa thuận và cho phép của các tác giả âm nhạc có tác phẩm được sử dụng và đại diện của họ (ở đây là VCPMC) là việc gián tiếp làm gia tăng sự vi phạm bản quyền tác giả, bởi vì tác phẩm là tài sản riêng của nhạc sĩ. Còn về việc thu chi của Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả âm nhạc Việt Nam hàng năm đều có báo cáo nhưng rất chung chung. Các nhạc sĩ hầu như có gì biết nấy chứ không hiểu, cũng không được công khai cụ thể về việc thu tiền tác quyền các tác phẩm âm nhạc đã được mình ủy quyền cho trung tâm như thế nào. Thật ra trong việc ủy quyền tác phẩm, tác giả vẫn là chủ sở hữu, VCPMC chỉ là đại diện trung gian, vì vậy, việc ký kết của VCPMC cho phép sử dụng tác phẩm phải được thỏa thuận trước với tác giả chứ không phải họ được giữ độc quyền cho phép. Vì thế, trung tâm phải xem xét và làm minh bạch vấn đề này với các thành viên. Ở phương Tây, các tổ chức bảo vệ quyền tác giả âm nhạc thường giữ lại 15% trở xuống tiền "hoa hồng" để duy trì hoạt động, nhưng VCPMC thường thu 25%, như thế là có sự chênh lệch lớn so với thông lệ quốc tế.
Một đại diện cho giới sáng tác âm nhạc phía nam là nhạc sĩ QUỲNH HỢP, Biên tập âm nhạc của Ðài Tiếng nói Nhân dân TP Hồ Chí Minh đã có ý kiến chia sẻ: Không thể phủ nhận những gì mà VCPMC đã làm trong nhiều năm qua dù còn nhiều vấn đề nhưng các nhạc sĩ cũng cần ủng hộ. Ðó là ủng hộ một hướng đi, một cách làm mang tầm quốc gia và quốc tế. Về phía các tác giả: Trước hết, các tác giả nên ký ủy quyền với Trung tâm bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam quyền tác giả và những quyền liên quan (nếu có) cho từng tác phẩm, từng sản phẩm của mình khi ra mắt kèm theo văn bản, sản phẩm, những thông tin liên quan để trung tâm có dữ liệu. Thậm chí, các tác giả có quyền đề nghị với trung tâm giá cụ thể cho các tác phẩm của mình hoặc một tác phẩm nào đó đang được yêu thích trên cơ sở thúc đẩy hoạt động âm nhạc và chia sẻ khó khăn cùng ca sĩ, nhà tổ chức (bởi một tác phẩm âm nhạc đến được với công chúng phải qua rất nhiều khâu chi phí) tránh trường hợp, giá tác quyền quá cao, khi xin phép, ca sĩ đã để lại bài đó dù đã phối khí, thu thanh. Trong việc phát hành đĩa CD, chủ yếu do các cá nhận thực hiện (các hãng thực hiện là rất ít). Các hãng chỉ đứng ra về mặt thủ tục để xin giấy phép. Phát hành thì mang tính ký gửi, trong khi ở thị trường âm nhạc như hiện nay, việc thu hồi vốn là rất khó, dù đó là an-bum của các ngôi sao do thói quen dùng đĩa lậu của khán giả. Khi thực hiện an-bum nhạc truyền thống giá 500 nghìn đồng/một bài/một lần xin phép thì các ca sĩ còn có hào hứng thực hiện. Tiền tác quyền lên một triệu đồng/một bài như hiện nay, sẽ ít ca sĩ thực hiện an-bum thể loại này vì tổng thể chi phí thực hiện an-bum lên rất cao và rất khó bán đĩa, chủ yếu là phục vụ biểu diễn, phát thanh và ghi hình. Bảo vệ quyền lợi cho các nhạc sĩ, ca sĩ hiện chúng ta có: Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam và Hiệp hội công nghiệp ghi âm Việt Nam. Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam ít nhiều cũng đã có những hoạt động hiệu quả cụ thể. Còn Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam còn nhiều vấn đề về quy trình tổ chức, hoạt động... nhưng việc thu tiền thì vẫn thu mà việc chi trả không theo một quy trình nào.
Có thể nói, chưa khi nào vấn đề bản quyền lại "nóng" như gần đây, không chỉ trong lĩnh vực âm nhạc và nó sẽ không "giảm nhiệt" nếu các bên thiếu sự hợp tác, mạnh ai nấy làm vì lợi ích của mình... và người thiệt thòi chính là các tác giả - nhạc sĩ. Có lẽ đã đến lúc, các cơ quan quản lý, các đơn vị đại diện cho người sở hữu bản quyền âm nhạc cũng như các tác giả nên ngồi lại với nhau, giải quyết mọi việc trên cơ sở cùng tháo gỡ và chia sẻ những khó khăn nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích chính đáng của các tác giả, các nhạc sĩ.