Nhạc sĩ Văn Dung, một trong những nhạc sĩ lão thành của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam, đã vĩnh biệt chúng ta, về miền cực lạc vào hồi 20h23 ngày 8/03/2022 tại Hà Nội. Ông ra đi để lại nhiều sự tiếc thương cho bạn bè,người thân, đồng nghiệp, và cả người yêu nhạc. Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam xin được gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình nhạc sĩ Văn Dung cùng những dòng hồi ức, như nén tâm nhang tiễn biệt người nhạc sĩ tài hoa, đức độ!
Nhạc sĩ Văn Dung sinh ngày 15/1/1936 tại Hà Nội. Vào đầu những năm 1950, Văn Dung vào học Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt. Từ năm 1954 - 1957 ông học Trung học tại trường Chu Văn An. Năm 1958 - 1959, ban ngày ông làm công việc trang trí trong Đoàn Kịch nói Trung ương. Những buổi tối không phải kéo phông màn cho sân khấu, thì lại tham gia công tác Bình dân học vụ và Bổ túc văn hóa, với tư cách là Tổ trưởng giáo viên. Năm 1960, nhạc sĩ Văn Dung theo học lớp báo chí Trung ương do Ban Tuyên giáo tổ chức, thuộc Phân hiệu II của Trường Nguyễn Ái Quốc. Năm 1961 ông về công tác tại Ban Công nghiệp Đài Tiếng nói Việt Nam. Một thời gian sau, nhạc sĩ Cầm Phong đã đề nghị nhạc sĩ Văn Dung tham gia làm biên tập âm nhạc. Tháng 5/1993, ông được bổ nhiệm là Chủ nhiệm chương trình “Ca nhạc mới” của Ban Âm nhạc - Đài Tiếng nói Việt Nam VOV3. Ông đã có nhiều đóng góp cho Đài Tiếng nói Việt Nam bằng những chương trình ca nhạc và nhiều tác phẩm được thu thanh tại Đài Tiếng nói Việt Nam cho tới ngày nghỉ hưu tháng 4/1998.
Công việc Biên tập âm nhạc tại Đài Tiếng nói Việt Nam đòi hỏi sự năng động, phải có chuyên môn sâu về âm nhạc và một phông văn hóa rộng. Vì vậy, nhạc sĩ Văn Dung đã tự học qua sách vở bằng tiếng Pháp, tiếng Việt và không ngừng học hỏi từ các nhạc sĩ: Hoàng Vân, Ca Lê Thuần, Hồ Bắc, Phạm Tuyên…
Trong những năm từ 1965 - 1971, nhạc sĩ Văn Dung đã có dịp đi thực tế ở Thanh Hóa, Khe Sanh Quảng Trị, Đường Trường Sơn, Đường 9 Nam Lào. Từ đó, ông đã viết: Giải phóng quân ta ra đi 1965, Tiến về Khe Sanh”1968,Đường Trường Sơn xe anh qua, Bài ca Đường 9 chiến thắng 1971... Nhiều ca khúc viết về các ngành nghề và về những vùng miền khác nhau đã ra đời như: Vinh quang công nhân Việt Nam, Trở về Bỉm Sơn, Hương lúa chiêm xuân, Nông trường ta yêu,Tình ca đất mỏ, Vì một hành tinh xanh, Em với rừng Hoàng Liên, Chiều xa thành phố cảng… Bên cạnh đóm, nhạc sĩ Văn Dung còn có những ca khúc dành cho thiếu nhi như: Em đố mẹ em 1965, Chim chích bông 1980.
Trong những năm tháng chiến tranh, nhiều chiến sĩ đồng thời cũng là những nhạc sĩ, nghệ sĩ đã trải dài những bước chân anh dũng vượt qua các tuyến lửa trên đường Trường Sơn - con đường Hồ Chí Minh huyền thoại, trong đó có nhạc sĩ Văn Dung. Ông đã mang trong mình một sứ mệnh thiêng liêng, cao cả, nhưng cũng hết sức giản dị để phác họa lại những khoảnh khắc lịch sử hào hùng, những tấm gương anh dũng hy sinh, những cô gái thanh niên xung phong đã sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân của mình vì độc lập dân tộc. Đó là những hình ảnh có thật được ghi lại bằng những cung bậc thanh âm, chuyển hóa thành hình tượng âm nhạc mang tính lịch sử để trở thành những bài ca đi cùng năm tháng.
Sinh thời, mỗi lần chia sẻ trải nghiệm của mình với thế hệ trẻ, nhạc sĩ Văn Dung thường nói: “Để có một ngày chúng ta được sống trong thanh bình là phải đổi bằng xương máu của bao anh hùng liệt sĩ. Thời của những năm tháng kháng chiến đầy gian khổ, hy sinh ấy đối với tôi còn nhiều hơn cả cái gọi là kỷ niệm, nó trở thành một phần đời với nỗi ám ảnh khôn nguôi về sự hy sinh mất mát. Tôi đã thể hiện trong từng cung bậc của các bài hát, giai điệu, thì với tôi là sự hy sinh của biết bao thế hệ tuổi trẻ Việt Nam trên những con đường ra trận”.
Dường như những ca khúc của nhạc sĩ Văn Dung là những trang nhật ký sống động, ghi lại những câu chuyện và hình ảnh trong đời sống mà ông đã từng trải nghiệm để chuyển hóa thành hình tượng âm nhạc, lời ca. Một bài hát nữa không thể không nhắc tới, đó là Hành khúc thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh”. Đây là một khúc tráng ca về thế hệ thanh niên đầy hào hùng, căng tràn sức sống của tuổi trẻ, nhưng giai điệu, tiết tấu vẫn mang đậm âm hưởng trữ tình.
Vào thời điểm đó cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, chỉ trong 3 giờ đồng hồ, nhạc sĩ Văn Dung đã hoàn thành bài hát và đã được dàn dựng và trình bày bởi 1.000 học sinh, sinh viên trong lễ kỷ niệm 40 năm Ngày thành lập Đoàn 26/3/1971 tại Sân vận động Hàng Đẫy, Hà Nội.
Một ca khúc nổi tiếng nữa của nhạc sĩ Văn Dung đã trở nên gần gũi, quen thuộc với công chúng yêu nhạc, đó là Những bông hoa trong vườn Bác. Riêng về phần giai điệu của bài hát này, nhạc sĩ Văn Dung rất tâm đắc và coi đó như một khúc romance xinh xắn nhẹ nhàng. Đối với nhạc sĩ Văn Dung, trong sáng tác âm nhạc ông luôn quan niệm rằng: “Không có gì là cảm xúc cụ thể, đo đếm ở cung bậc mà chỉ còn lại những điều người ta cảm nhận trước cuộc sống hiện hữu và không hiện hữu”.
Trong kháng chiến, nhạc sĩ là người ghi chép lại hiện thực cuộc sống giàu cảm xúc - hình ảnh của cuộc chiến tranh đầy gian khổ và hy sinh của quân và dân trong cả nước ta. Trong hòa bình dựng xây thì nhạc sĩ khai thác những đề tài về cái hay cái đẹp của đời sống. Những cung bậc tình cảm trong ca khúc của nhạc sĩ Văn Dung thật đa sắc màu, được tiếp cận ở những góc nhìn về các đề tài khác nhau. Đó là những thanh âm trong tâm thức của người nghệ sĩ tài hoa, có chiều sâu về văn hóa dân tộc, mang nhiều trải nghiệm thực tế với sự hồn nhiên trong tình yêu chân thành để trải lòng với cuộc đời này.
Trong thời gian giữ vai trò Chủ tịch Hội Âm nhạc Hà Nội, nhạc sĩ Văn Dung đã hội tụ nhiều nhạc sĩ lớn tuổi tham gia, tổ chức được nhiều chương trình, trại sáng tác, đẩy mạnh các hoạt động về Lý luận âm nhạc qua các hội thảo, tọa đàm, trao đổi thông tin âm nhạc.Dường như âm nhạc luôn là nguồn sống của ông. Những chiêm nghiệm, những suy tư tình cảm của ông đối với mỗi con người, với thiên nhiên, với vạn vật trong đời sống luôn là những mạch nguồn cho giai điệu âm nhạc, lời ca được hình thành như mầm xanh của cuộc sống vươn lên kỳ diệu.
Với những đóng góp trong sự nghiệp, nhạc sĩ Văn Dung đã ghi danh tên tuổi của mình một cách xứng đáng trong lịch sử âm nhạc Việt Nam bằng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật, đợt I năm 2001.
Nhạc sĩ Văn Dung đã từ biệt chúng ta về miền cực lạc, nhưng hình ảnh, tài năng, đức độ, sự hồn hậu và những cống hiến của ông sẽ mãi còn ngân vang, trở thành những bài ca đi cùng năm tháng.
Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam xin được gửi lời chia buồn sâu sắc tới gia đình nhạc sĩ Văn Dung. Cầu mong ông an yên ở cõi vĩnh hằng!
Tác phẩm âm nhạc đi tìm tên tác giả
